Pracownia Grafiki Historycznej

Ryciny z dawnych lat

Ryciny kwiatowe

iris amoena

Tak jak II część artykułu o botanice opisywała już schyłek sztuki botanicznej, wykorzystywanej komercyjnie do reklamy, tak wrócę jeszcze raz do złotego okresu, kiedy to pięknem roślin zachwycały się damy dworu francuskiego z przełomu XVIII i XIX wieku. Będzie nie o byle kim, bo o samym Rafaelu Róż czy Kwiatów – Pierre-Joseph Redouté, który stał się najbardziej znanym twórcą rycin botanicznych.

Życie Pierra-Josepha Redouté

Czy w wieku 13 lat opuściłeś rodzinny dom by przez 10 lat tułać się po Europie? Pewnie nic się takiego w Twoim życiu nie wydarzyło, natomiast nasz bohater dokonał takiego wyboru, choć posiadał znakomite zaplecze, to jednak trzeba mu oddać tę odwagę. Pierre-Joseph Redouté urodził się w Belgii w 1759 roku, w dwupokoleniowej rodzinie malarskiej i mimo braku kierunkowego wykształcenia osiągnął w swojej wąskiej specyfikacji wszystko. Natomiast na początku nie był aż tak wybitny. Zatem czemu opuścił rodzinny dom? Pragnął zarabiać na życie jako artysta.

Pierwsze kroki w stronę rycin kwiatowych

W swoim nastoletnim wieku jako wędrowny malarz, Pierre-Joseph Redouté malował to co dało mu zarobek. Od portretów i przedstawień religijnych po dekorowanie wnętrz. Wiele też naśladował i uczył się od klasyki flamandzkich mistrzów. Jednak największy impuls w jego karierze nastąpił, gdy zobaczył w Amsterdamie przedstawienia botaniczne i ceny za jakie można je było sprzedać. Tak, nie przelewało mu się w tym czasie, więc podążył za trendem i zaczął tworzyć ryciny kwiatowe.

Kariera paryska

Jego starszy brat był scenografem i dekoratorem wnętrz w paryskim teatrze, do którego dołączył Pierre. W międzyczasie nie zapomniał o botanice i każdą wolną chwilę poświęcał doskonaleniu się. Zawiązał wiele znajomości, a umiejętności, które wypracował docenił arystokrata i botanik L’Héritier, który nauczył Pierra-Josepha Redouté specjalnych technik, tak by jak najlepiej zaprezentować kwiat. Przekazał młodemu Redouté wiedzę o anatomii rośliny (rozcinanie i jej rozbiór). 

L’Heritier zlecił namalowanie Pierrowi-Josephowi Redouté 50 rysunków roślin, które zostały opublikowane w jego książce botanicznej – Stripes Novae. Razem na rok wyjechali do angielskiego Królewskiego Ogrodu Botanicznego w Kew pod Londynem, gdzie Pierre-Joseph Redouté szlifował swoje umiejętności i tworzył ryciny kwiatowe.

Pierre-Joseph Redouté

Ryciny kwiatowe na dworze królewsko-cesarskim

Po powrocie do Paryża, Pierre został przedstawiony rodzinie królewskiej, a jego mecenaską została sama królowa – Maria Antonina. Dostał od królowej oficjalny tytuł Rysownika i Malarza Gabinetu Królowej. Kariera nabrała tempa. Został zatrudniony w Akademii Nauk i wygrał konkurs wyboru artysty dla Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu. Zajął się też dokończeniem dzieła Królewskiego Welinu, który zawierał ilustracje prawie 7 tysięcy przedstawień fauny i flory, uzupełniany od 1631 roku. 

Mimo rewolucji jego kunszt został ocalony w czasie politycznych perturbacji. Dalej pozostał na dworze, tym razem pod patronatem cesarzowej – Józefiny Bonaparte. Redouté na dworze Bonapartów stworzył swoje najważniejsze dzieła, które nie powstałyby gdyby nie wsparcie finansowe cesarstwa.

Postaw mi kawę na buycoffee.to

jeśli tekst się podba, zaproś mnie na kawkę!

Dzieła botaniczne Pierra-Josepha Redouté

Les Liliacees

8-tomowe dzieło zostało stworzone w latach 1802-1816. Les Liliacees oraz Les Roses to najbardziej znane dzieła Pierra-Josepha Redouté, które go rozsławiły. Dzieło było limitowane do 280 egzemplarzy. Na kartach tomów mamy do czynienia z irysami, storczykami, helikonami oraz bardziej egzotycznymi okazami takimi jak banan czy ananas. Po jednej stronie mamy przedstawienie graficzne, barwione w żmudnej technice kolorowania, którą do kwiatów użył po raz pierwszy Pierre-Joseph Redouté. Na sąsiadującej zaś znajdował się opis naukowy danej rośliny, wraz z jej pochodzeniem. Wiele z tych roślin Retouté malował w ogrodach Malmasion. Najrzadszy okaz kwiatu nazwał, a jakże, amarylis josephinae, zajął on aż dwie stronice w tomie.         

Jardin de la Malmaison

stare ryciny kwiatowe
Iris germanica

Praca została stworzona (1803-1805) by opisać gatunki roślin jakie można było znaleźć w ogrodzie przy cesarskiej rezydencji w Malmaison, wtedy 7 kilometrów od Paryża. Wstęp do dzieła rozpoczyna się tymi słowami:

Zgromadziła pani wokół siebie najrzadsze rośliny które można spotkać we Francji… tak jak my możemy je podziwiać w pięknych ogrodach w Malmaison, przypominają nam one wojenne zwycięstwa pani wspaniałego męża…

W posiadłości Bonapartych miał zostać stworzony największy ogród europejski, który miał stać się pierwowzorem dla nowych ogrodów botanicznych. Cesarzowa zaczęła sprowadzać najrzadsze odmiany roślin, wybudowano nawet specjalną szklarnię, zwaną w okolicy małym zamkiem, która była wyposażona w 12 kotłów grzewczych, tak by podtrzymywać tropikalny mikroklimat dla roślin i obserwacji nadwornego artysty. Pierre-Joseph Redouté miał do dyspozycji ponad 200 gatunków nieznanych w ówczesnym, cywilizowanym świecie. Mnogość roślin skłoniła artystę do zastosowania innej klasyfikacji i tomy podzielono. Róże trafiły do kolejnej publikacji, tak jak wcześniejsze Les Liliacees.

Les Roses

ryciny kwiatowe

Czym byłaby posiadłość cesarzowej bez róż? Właśnie. W Malmasion uprawiano ponad 250 odmian róż, co zaowocowało kolejnym już kunsztownym dziełem Pierra-Josepha Redouté. Cesarzowa jednak nie doczekała się publikacji, gdyż Les Roses wydano 3 lata po jej śmierci (1817-1824). Redouté wyselekcjonował 70 odmian z ogrodów Malmasion, resztę wybierał spośród prywatnych kolekcji oraz z innych królewskich ogrodów botanicznych. Podobnie jak przy Les Liliacees, Redouté wyniósł swój warsztat na szczyty, nieosiągalny dotąd dla innych artystów. 

Doglądał prac drukarskich oraz grawerskich, a techniki kolorowania były jeszcze dokładniejsze niż kiedykolwiek. Dzieło zostało podzielone na trzy części: na róże dawne, dzikie oraz współczesne. W pracy zawarto opis gatunku danej róży, jej zmiany na przestrzeni lat oraz hodowlę.

Wartość rycin kwiatowych

Po utracie patronki (cesarzowa umiera w 1814, na rok przed ostateczną klęską Napoleona), Pierre-Joseph Redouté w wyniku życia ponad stan popadł w długi. W kolejnych latach, aż do swojej śmierci skupiał się na działalności oświatowej. W 1822 roku został mistrzem rysunku w Muzeum Historii Naturalnej, gdzie prowadził lekcje. W celach zarobkowych tworzył obrazy z motywem kwiatowym, które miały wymiar jedynie estetyczny. Swój warsztat skomentował w taki sposób:

Wierzę, że udało mi się osiągnąć sukces w potrójnym związku: dokładności, kompozycji i koloru, których połączenie jest jednym środkiem doprowadzenia ikonografii roślinnej do perfekcji.

Dziś jego róże rozpoznawalne są na całym świecie, i są dość popularne na stronach internetowych. Z łatwością możecie znaleźć coś dla swojego salonu. Można nawet nabyć album z wybranymi rycinami kwiatowymi autora, który jest dość regularnie wydawany. Jednak za te kwiaty, jeszcze dwieście lat temu trzeba było zapłacić krocie. I to dosłownie. W 1828 roku Pierra-Josepha Redouté odwiedził ornitolog John James Audubon, który zanotował w notatniku, że Redouté otrzymał za swój jeden obraz z motywem kwiatowym aż 250 gwinei. Policzmy więc. Jedna gwinea to 8,47 g czystego złota (dziś 22 stycznia – za gram złota trzeba zapłacić 258 złotych). Czyli jedna gwinea to 2185,26 złotych, co po pomnożeniu przez 250 daję nam zawrotną wartość 546 315 złotych.

Z kolei Karol X, król Francji w 1828 roku zakupił  Les Roses za 30 tys. franków. Franka w 1803 roku ustalono na wartości 0,290323 gramów złota. Wychodzi ponad dwa miliony złotych. Sztuka botaniczna okresu Redoutégo, oraz jego dzieła, zakrawały o wariactwo rodem z tulipomani, gdzie za jedną cebulkę można było nabyć przysłowiową kamienicę. Jednak dziś pojedyncze ryciny botaniczne Redouta plasują się w granicach 1800-14000 dolarów za sztukę.

Stare ryciny kwiatowe w Twoim wnętrzu

Oczywiście ryciny kwiatowe przeze mnie zredagowane są znacznie tańsze – mam nadzieję, że znajdziesz coś dla siebie. Jeśli chciałbyś nabyć większe rozmiary, proszę odezwij się na na kontakt@grafikahistoryczna.pl

Galeria

specjalnie dla 🫵 rabat na 🖼️ i 🗺️

4XBGVB9B

Odbierz darmową zniżkę z okazji dnia Taty!👨🏻‍🦰🎩

Zniżka na 5% teraz!