Jeśli chcemy szukać naszego dziedzictwa w archiwach zagranicznych, zwykle typujemy naszych sąsiadów z naciskiem na zaborców. Jednak w tym artykule kierunek będzie nieoczywisty. Zabiorę Was za morze do archiwów szwedzkich i powyciągam dla Was kartograficzne perełki. Niżej wersja wideo artykułu.
Mapy jakie tam znajdziemy będą głównie w większości dla Pomorza na całej długości ponieważ była pierwsza przeszkoda po morzu i to tam skupiało się oddziaływanie handlowe oraz militarne królestwa Szwecji. Jednakże, proszę pamiętać, że Szwedzi w swojej wspaniałomyślności okupowali kilkukrotnie Warszawę i przynajmniej raz Kraków. Więc pamiątki pochodzą z całej Rzeczpospolitej.
Ja kilka lat temu szukając informacji o mapie Wielkopolski trafiłem na ślad innej w książkach. Myślałem, że będzie korespondowała z Palatinatus Posnaniensis. Okazało się, że znajduje się ona w Szwecji. Skan zakupiłem za ok. 120 zł nie wiedząc nawet jak wygląda.
Opiszę teraz miejsca w których możemy znaleźć zdigitalizowane mapy.
Tu znajdziemy najstarsze mapy całej Szwecji tzw. mapy generalne zaczynające się od ptolemejskich map, które na bazie tego co napisał Ptolemeusz w starożytności w średniowieczu skartowano. Kolekcja sięga aż po XIX-wieczne karykatury polityczne. Wszystko w bardzo wysokiej jakości. Również są tam mapy ogólne Europy i świata.
LIBRIS jest katalogiem szwedzkich bibliotek. Coś jak nasze polskie FBC. Jednak, jeśli coś już jest w niej zdigitalizowane to na bardzo wysokim poziomie. Właśnie tu trafiło moje zlecenie digitalizacji mapy Wielkopolski. Znajduje się tutaj mało rzeczy dotyczących Polski. Jednak zawsze coś.
Następnie wpisujemy interesującą nas frazę i klikamy w szwedzkie szukaj. Kolejno po prawej stronie w “Typ” rozwijamy listę klikając “visa fler” odszukujemy “karta/atlas” i dodajemy do tego “fritt online”.
Ostatni serwis to archiwum szwedzkie i na tym portalu można spędzić godziny. Sąsiedzi za Bałtyku swoje archiwum powołali już na początku XVII wieku, gdzie zaczęto kolekcjonować pisma Rady Królewskiej oraz inne źródła historyczne. Archiwum wyodrębniono jako osobną jednostkę administracyjną w XIX wieku, a w XX wieku wchłonęła archiwum wojskowe. Riksarkivet, bo o nim mowa w swoich zbiorach posiada prawie milion metrów bieżących archiwaliów. Niestety jakość wyszukiwanych przez nas obiektów tam jest różna. Aby polepszyć jakość trzeba wydać sporo pieniędzy wg. cennika. Niestety moje zapytania pozostają na razie bez odpowiedzi. W tym więc wypadku nie pomogę jak tego dokonać.
Dodatkowo mamy tutaj też problem z datacją czegokolwiek. Data przy obiekcie to rzadkość i nie wiem z czego to wynika. Przy niektórych mapach XIX-wiecznych, mamy stuprocentową pewność kiedy zostały wydane to tam daty również nie uświadczymy. Trafiałem czasem na daty naniesione na arkusz mapy, jednak datacja nie została odwzorowana w informacji o obiekcie.
Wchodzimy na stronę, i tak samo jak w LIBRIS typ, karta/ritning i wybieramy Endast digitaliserat material. Obiekty zdigitalizowane są oznaczone ekranem przy wyszukanym rekordzie. Wchodzimy w rekord i klikamy bild. Gdy już nam pojawi się skan, możemy go ściągnąć klikając w ikonę w lewym dolnym rogu. Następnie wybieramy najwyższą jakość i zawsze jest to środkowy link.
No dobrze, ale co udało mi się znaleźć w szwedzkich serwisach?
Bardzo dużo przedstawień miejskich. Szczecin od map, planów miejskich, fortyfikacyjnych czy z wojen. To samo z Kołobrzegiem czy oczywiście z Gdańskiem. I z tych trzech miast sporo jest planów i map. Jednak nie tylko z tych.
To tyle na dziś. Mam nadzieje, że Wasze odkrycja będą równie owocne co moje. Idę teraz obejrzeć Potop.. bo Szwed rozejm naruszył.
